maandag 22 augustus 2016

Dichter bij het park



Op de stoep van Fifth Avenue, naast Central Park, stonden een klaptafeltje en een klapstoeltje waar ik aan voorbij zou zijn gelopen als er niet het geluid van een typemachine had geklonken.

Daar zat Alexis (hij vertelde zijn naam pas toen ik er op aandrong, zijn achternaam weet ik niet) en hij schreef, zo stond er op een bordje, Free Poetry.

Een gedicht ter plekke getypt op een klein stukje stevig papier, waar hij, als hij er klaar mee was, de hoekjes afknipte zodat ze afgerond waren als de hoeken van een bierviltje. Voor als er niks te doen was, had hij een bloemlezing bij zich met een overzicht van negentiende-eeuwse Amerikaanse poƫzie.

1. Courage


,,Het is gratis, je kunt een bijdrage geven'', legde hij mannen in witte T-shirts uit. De een kwam van de Dominicaanse Republiek, vertelde die me even later. De ander oorspronkelijk ook, maar woont al jaren in New York.

Hij wilde wel een gedicht. ,,What's on your mind'', vroeg de dichter. ,,Ik wil een gedicht over courage'', zei de man, over moed dus.

,,Dat heb ik nodig', vertelde hij me. Hij verwachtte dat hij het gedicht nu en dan ging lezen, als aansporing en inspiratie.

Intussen zat de dichter te piekeren, te typen en soms iets bij nader inzien door te krassen met pen. Zijn tenen kromden zich van concentratie om het aluminium van zijn klapstoeltje. Nu en dan schreef hij er een woordje bij.

,,Het gaat niet echt over moed'', zei de dichter toen het klaar was. ,,Het gaat over wat eraan vooraf gaat, dat je moed nodig hebt, dat het eruit moet, maar dat het niet komt.''

,,God bless you for what you are doing'', zei de man en gaf hem wat dollars.

2. What it is


Ik woon een tijdje in deze stad, vertelde ik hem, en vraag me af wat het is om een New Yorker te zijn.

,,What - It - Is - To - Be - A - New - Yorker'', herhaalde hij bedachtzaam. Daarna keek hij lang peinzend om zich heen en naar de boomkruinen boven hem. Passerende bussen, taxi's, hondenuitlaters en schoolklassen zag hij niet.

Dit schrijven kostte meer moeite dan een gedicht over moed, dat was duidelijk. Hij las het geconcentreerd, verbeterde er dan wat in, ging verder op de achterkant en uiteindelijk was het blijkbaar naar zijn zin. De hoekjes gingen eraf.

,,Ik denk dat een New Yorker niet kan definiƫren wat het is om een New Yorker te zijn'', zei hij. ,,Je bent niet de eerste die het vraagt.'' Hij wees naar de peperdure huizen aan de overkant: ,,Dat zijn New Yorkers, en die hebben een andere ervaring dan de mensen die de vuilnisbakken nazoeken.'' Dat vang je niet in een paar woorden, wilde hij maar zeggen.

Bovendien wordt deze stad volgens hem ook overgewaardeerd. Hij heeft zelf bijvoorbeeld meer met Sevilla. Of zelfs met Parijs. Dan schiet hem ineens iets te binnen dat wel bij New York hoort: ,,It never stops. In Parijs stopt de metro 's nachts, hier stopt hij nooit.''

3. Full arsenal


Ik zette het gedicht later op de foto in de Broome Street Bar, waar ik af en toe een biertje drink - Brooklyn Lager, om precies te zijn.

Voor de volledigheid hier de tekst:

full arsenal for truth
svelte or stacked
tools

they are silent as other stuff jingles
and squeak hours
for attention 

ive stopped too many
times heading downtown
... readjusting straps
and uncreasing leather 

and everytime i languorously
settle on benches
it's another bypassing
urban legend

one who honks and swerves
tyrannically,
many suits and european bags

(they're all working
in wall st i ponder)

windows ascending
with
arched satin curtains

pigeons squirrels
and ants
ALL naked

and then i see plastic canners -
strolling
towards lady liberty


En de vertaling (ongeveer)

heel arsenaal voor waarheid
ranke of gestapelde
werktuigen

ze zijn stil
terwijl andere dingen rinkelen
en schor kraken
om aandacht

ik stopte te vaak
onderweg naar downtown
... de draagbanden bijstellen
en het stugge leer

en steeds als ik loom
op banken ga zitten
komt er een andere
urban legend voorbij

een die toetert en
tiranniek zwenkt
veel pakken en europese tassen

(ze werken allemaal
op wall st overweeg ik)

oplopende ramen
met bollende satijnen gordijnen

duiven eekhoorns
en mieren
ALLEMAAL naakt

en dan zie ik plastic
canners -
slenterend
naar lady liberty

(canners zijn de mensen die colablikjes en plastic flesjes uit prullenbakken vissen voor statiegeld, je ziet ze overal, ze torsen enorme doorzichtige plastic zakken mee)