De les van omke Bonne

In de grote ruimte van Tresoar draait bij wijze van tentoonstelling een tafelkleed rond of het een grammofoonplaat is.

Of tafelkleed, het is maar een vrij klein lapje. Het is van Fedde Schurer geweest, of vermoedelijk van zijn vrouw Wil. Elke keer als er een beroemd iemand kwam eten, vroeg ze die een handtekening op het kleed te zetten en die borduurde ze dan later na.

Ik moest vanmiddag even wachten, terwijl iemand van Tresoar de notulen van het Frysk Orkest voor me uit de archiefkasten opdiepte. Daarom bekeek ik dat geborduurde kleed wat beter; bij het wassen is het geel soms een beetje uitgelopen. (Op de foto, met mijn mobieltje gemaakt, lijkt het trouwens allemaal geel, in het echt zit er meer variatie in)

En ik zag er zomaar familie opstaan. Daar tussen S. J. van der Molen, Oene Bult, Rink van der Velde en Ed Hoornik staan omke Bonne (Dijkstra) en tante Els. Ik zag ze in een keer weer voor me, vooral het spierwitte en altijd keurige haar van tante Els. 

Omke Bonne (hij was niet echt mijn oom, maar een neef van mijn moeder, of zoiets) was kinderarts in Heerenveen. Elke zomer logeerden ze een week of wat op het Kooihuis, en later bij pake in de bungalow in Ballum, omke Bonne schilderde dan. 

Thuis schilderde hij dat natuurlijk ook. De laatste keer dat ik Bonne en Els zag was rond 1990, toen ze in Oranjewoud woonden. Omke Bonne was al met pensioen en had een schuurtje, achter in de tuin, als atelier.

Dat schilderen vond ik als kind bijna magisch, omke Bonne kon fantastisch bomen, weilanden en heide en zo schilderen. Allemaal soorten groen, je kon het bijna ruiken en horen. 

,,Het is net een foto", heb ik eens, diep onder de indruk, gezegd. Omke Bonne, altijd de bedaarde en begrijpende kinderarts, heeft me toen uitgelegd dat je dat nooit tegen een schilder moet zeggen.

Naschrift:

Mevrouw Harmke Brinksma uit Oranjewoud stuurde een dag nadat ik het bovenstaande had getikt een mail:

Wat ontzettend leuk uw verhaal over het kleedje en de handtekeningen te lezen. Wij, mijn man Henk en ik, kwamen in 1986 in Oranjewoud wonen. Dr. Bonne Dijkstra en zijn vrouw Els waren onze buren. 

Helaas zijn ze allebei al overleden en er wonen andere mensen in het huis, dat Bonne zelf heeft laten bouwen. Het atelier van Bonne staat er nog, maar de bomen die hij voor de eeuwigheid geschilderd heeft staan er niet meer. 

Bonne was een bijzondere man en een geweldige schilder. Autodidact! Ook was hij een hele goede kinderarts. Toen onze dochter van anderhalf in een weekend ernstig ziek werd, kwam hij steeds kijken hoe het met haar ging. 

Hij was al gepensioneerd, maar bleef arts in hart en nieren. Toen hij zelf ziek was geweest en daarna iets opknapte ging hij met potlood en papier op een stoeltje op ons overdekte terras zitten en tekende alle bomen en planten van onze tuin. 

(Een afbeelding stuurde ze mee)

Life is more than pictures

Maureen uit Portland, Oregon is vandaag 86 geworden, dus ik belde even. Zondag had ze een feest gehad met een stuk of tien gasten en haar beide zoons.

Erin, de zoon met wie ze onlangs bij mij heeft gelogeerd had dia's vertoond van hun recente trip naar Europa. Venetië, Boedapest, Praag, Den Haag, Leeuwarden, maar Ameland (zie boven) had ze het mooist gevonden, zei ze.

Ze stuurde een gedicht over het feestje, want daar kom ik ook in voor. Het is in haar kenmerkende, allesomvattende stijl, met voetnoten in de tekst. Het uitroepteken is haar favoriet. Soms schrijft ze hele regels in hoofdletters, dat heb ik veranderd.

Whatta party, whatta crowd!
All 10 folks ate, cheered, & laughed real loud (5 ethnic groups at Erin's home)   

Erin's home was the scene, Patrick's presence expanded fun..
As their Mom's birthday made her older by one (86, that is)  

No wonder that our group ranged old to young!
With a common motive to just have fun! 

Many pictures shown on white-sheet screen of son & mom's WILPF* trip
Good food consumed, stories among strangers. . . relaxed without grip! 

The age range down to 27, places visited, open hearts & stories to love
Were vocalized by all and won favor from Traffic Director = God above. 

Thanks so! for each just being & sharing who you are
Keep the memory and repeat with your parents whether near or far. 

Life is more than pictures and who you love..it is time!
But if you don't keep in touch and open, you get in a real bind... 

I have no answers for aging as I have, despite unliked change
Except being born to a mid-America family at 'home on the range!'

Our family-buddy Asing gave us added attraction to being Dutch
Our time in his country, Erin and I enjoyed so much! 

To Prague, Budapest and Venice ended our 27 days = one tired old gal
How thankful I am that Erin and I came home real pals!

*WILPF: Women's International League for Peace and Freedom
 

Ze heeft nu plannen om volgend jaar naar Indonesië te gaan, in een uitwisselingsprogramma van een van de vele vredesorganisaties die ze kent. ,,Mom, I'm in", had Erin meteen gezegd.

,,Ik weet niet hoe lang ik nog leef", zei ze, want ze was wel een tikje melancholiek aan de telefoon. ,,Maar ik heb altijd geprobeerd erachter te komen how to be fair and how to be just."

Triumph des Willens

Zaterdagavond stond ik op het feestje van Jan van der Belt te praten met een studiegenoot van hem, ook econoom dus. De man was dolenthousiast over motoren, vooral oude Engelse. Daar weet ik zo goed als niks van, maar hij vertelde geestdriftig en zei het woord 'motor' bovendien net zo mooi Nedersaksisch als Bennie Jolink in Oerend hard of Andy Vrielink in Andy, Bloed en Blond Haar.

Over twee merken was hij vooral enthousiast: de Ariel, die hij zelf had gehad, en de Vincent, waar je wel anderhalve ton voor betaalt.

,,Is dat de motor waarop Lawrence of Arabia zich heeft doodgereden?", vroeg ik. Want dat is tenslotte ok een oude Engelse motor, het gebeurde al in 1935. Dat wist hij niet, ik googelde het en vond uit dat dat een Brough Superior was. Daar bezat T. E. Lawrence maar liefst acht van.

Later begon de motorman over Jurassic World, waarin de hoofdpersoon met een motor ontsnapt aan de Indominus Rex, een speciaal gefokt soort bastaarddino.

,,Daar haakte ik helemaal af", zei hij. ,,Hij rijdt op een Triumph! En hij trapt hem in een keer aan. Een Triumph! Je staat minstens zeven keer te trappen voor die het doet. In het echt was hij al zes keer opgegeten door die dinosaurus."

(Mijn column gaat vandaag over deze motorman, en deze filmweetjes kon ik daar niet meer in kwijt, vandaar)

Mooi wonen

Was het niet uitgeverij Perio, waar eens een scheurkalender verscheen met citaten over zonsondergangen?

Hoe dan ook, dit was zonet, gewoon uit het raam bij pa thuis. Zoals altijd met foto's van dit soort dingen was het in het echt nog mooier, maar ook zomaar voorbij. ,,Ik woon hier wel mooi", stelde pa vast.

The Book of Snobs

Wat een prachtfoto van Ronald de Boer, de voetballer met de hypnose-blik, die met een kop koffie poseert voor zijn boekenkast. Deze foto is gemaakt door Jacqueline de Haas, hij stond zaterdag in de Leeuwarder Courant. Er waren nog wat andere foto's, waar De Boer in maatpakken en een badjas in deurposten staat. Maar deze foto is het.

Voetballers hebben nooit boekenkasten, in interviews hebben ze jarenlang verteld dat het laatste boek dat ze hebben gelezen  De Ontvoering van Freddy Heineken is geweest en zelfs dat was vaak gelogen. Je voetbalt, of je leest boeken, daar komt het op neer.

Nu sneup ik graag in boekenkasten. De kans is gering dat ik ooit bij Ronald de Boer thuis zal komen, dus redde ik me met deze foto en het digitale vergrootglas. Want als een voetballer dan een keer zoiets heeft, wil je het naadje van de kous weten. En wie weet, levert het een aardige column op.

Direct rechts van hem staat een rijtje Penguin-pockets, romans, voor het grijpen. Allemaal minder bekende titels, voorzover ze te ontcijferen zijn. Ondermeer John Galsworthy en The Seed and the Sower van Laurens van der Post, ooit verfilmd als Merry Christmas Mr. Lawrence.

Links van hem, waar je net nog bijkunt als je voor de kast staat, staat een allegaartje van salontafelboeken, als 500 Jahre Niederländische Malerei, Peter de Grote en Holland, Great Hollywood Movies en twee delen Tafelen met Ton.

De vreemde eend in de bijt is hier The Broken Hearts Club van Ethan Black, over mannen die op de een of andere manier gedumpt of bedrogen zijn en wraak nemen.

In het stofnestenhoekje rechtsonder (vanuit De Boer gezien) staat een vijfdelig overzicht van Engelstalige auteurs van de negentiende-eeuwse kenner Samuel Allibone, en de memoires van Anthony Eden, de minister van buitenlandse zaken onder Churchill. Wat moet je daar nu mee? Dit soort boeken hol je tijdens een oorlog uit om er een radio in te verstoppen.

Helemaal bovenin heb je allegaartjesplanken. Nergens is een ladder en je kunt hier niet bij zonder ergens op te staan, dus deze boeken worden zelden aangeraakt. Voor een boek met de titel Digital Diagrams is dat niet zo vreemd.

Ook bovenin: het kunstboek met de voorplaat naar voren. Typisch iets wat mensen doen die ook graag vaasjes in een boekenkast zetten. OP andere planken zie je die.

Ook hier weer een paar van die thrillers.

Op de plank ernaast staat werkelijk zo'n vaasje, of een aarden kruik, en een thriller met de pakkende titel The Silent Witnesses van Hugh Miller. Dat boek is al uit 1985 en toch is er op internet weinig over de inhoud te vinden.

De mooiste plank is rechts van De Boer. Deze valt het meest op, want je kijkt er tegenaan als je erlangs loopt naar die paarse bank achterin. Ook deze boeken zijn om de kaften gekocht. Uiterst links staat een bundel verhalen van Thackeray: The Book of Snobs.

Bij het lezen van het verhaal bij deze foto's kwam ik erachter dat De Boer en fotograaf De Haas voor de opnamen naar in hotel Grand in Amsterdam zijn geweest. Niks boekenkast thuis dus. Gewoon een decoratieve wand in een hotel, waar ze de boeken per kilo en op kleur hebben ingekocht.

Daar gaat je column. Ik had het kunnen weten, want De Ontvoering van Alfred Heineken is nergens te ontdekken.

Reden Sie Deutsch?

Twee jaar terug mocht ik voor de krant naar de Buchmesse in Frankfurt. Daar werd dat jaar een folder aangeboden met tien Friese titels, vandaar.

Het is een overweldigende boekenbeurs die het hele Messegelände vult. Alle uitgevers zijn er, overal liggen nieuwe boeken, hallen zijn compleet gevuld met enkel kalenders, er was een reuzenstand met verlichte globes, waar ik altijd een zwak voor heb.

Ronddolend kwam ik bij een talkshow terecht, waar Rüdiger Safranski werd ondervraagd over zijn juist verschenen biografie van Goethe.

Het was net afgelopen, hij ging erna signeren. Daar stond nogal een rij. Ik was in de verleiding om het daar ook meteen aan te schaffen, maar een boek koop je sneller dan je het leest en ik had me voorgenomen om me in te houden. Daarom heb ik alleen een foto van Safranski gemaakt, die met een van zijn lezers praat.

Drie weken geleden vertelde collega Kirsten dat ze het boek had gekocht, de Nederlandse vertaling. Dat deed het hem: ik heb het nu ook. Moet hem alleen nog even lezen.

Kees (door sommigen Kees Punt genoemd, vanwege de naam van zijn kledingzaak, Kees.) vertelde vorige week dat hij van plan was de Goethe-biografie te kopen. Toen ik er vanmiddag een kop koffie dronk, lag het op de tafel in zijn zaak. Het trekt nogal de aandacht, vertelde hij.

,,Ik zit er af en toe in te lezen, maar voor in een winkel is het niet geschikt", zei hij. ,,Er komen steeds klanten en dan houdt het weer op."

Toen kwamen er klanten binnen, toeristen zo te zien, een ouder stel. De man was gezet en had een korte broek aan, zijn vrouw was slanker.

,,Reden Sie Deutsch?", vroeg ze.

,,Nein", zei Kees verontschuldigend.

Verbaasd hoorde ik hoe de mevrouw in het Engels informeerde naar een overhemd in de etalage. Voor haar man. Kees vertelde dat het getailleerd is, en ze schoot in de lach, want haar man was bepaald niet getailleerd. ,,Dan wird's wol nichts", zei ze.

Intussen had ik de Goethe-biografie afgedekt met een krant. Aan de ene kant zo'n boek op tafel, aan de andere kant geen Duits kunnen spreken, dat gaat niet samen.

,,Ik kan het wel een beetje", zei Kees. ,,Maar ik moet nog wat over een drempel heen om het te doen."

Hoogste tijd. Goethe ried zijn landgenoten al aan om andere talen te leren: ,,Wer fremde Sprachen nicht kennt, weiß nichts von seiner eigenen.''